Gjykata e Posaçme e Shkallës së Parë për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar ka miratuar një rregullore të re, e cila përcakton një sërë rregullash për hyrjen në godinë, ndjekjen e seancave gjyqësore dhe aktivitetin e medias.
Rregullorja që ka hyrë në fuqi synon zyrtarisht mbrojtjen e gjyqtarëve, administratës, palëve në proces, avokatëve, prokurorëve, dëshmitarëve, publikut dhe medias, si dhe garantimin e zhvillimit të sigurt dhe solemn të proceseve gjyqësore.
Por disa prej dispozitave të saj ngrenë pikëpyetje për mënyrën se si gazetarët do të mund të ushtrojnë në praktikë funksionin e tyre informues brenda dhe rreth GJKKO-së.
Gazetari mund të hyjë edhe pa akreditim, por aksesi i posaçëm lidhet me akreditimin.
Rregullorja përcakton se akreditimi është vjetor, personal dhe i patransferueshëm. Gazetari i akredituar përfiton akses të rregullt, njoftime dhe ftesa të Gjykatës, ndërsa gazetari i paakredituar trajtohet si pjesë e publikut dhe aksesi i tij varet nga vendet e disponueshme.
Fotografimi dhe filmimi nuk lejohen pa autorizim paraprak
Rregullorja parashikon se fotografimi, filmimi, regjistrimi audio apo transmetimi i një seance gjyqësore nga media mund të bëhet vetëm pasi të jetë paraqitur një kërkesë të paktën 24 orë përpara dhe pasi trupi gjykues të ketë dhënë autorizim paraprak. Në rastet kur një zhvillim gjyqësor kërkon reagim të shpejtë, kërkesa 24 orë përpara mund të bëhet veçanërisht problematike.
Në sallën e gjykimit nuk lejohen përdorimi i telefonave celularë dhe pajisjeve të tjera elektronike, përveç rasteve të parashikuara në rregullore.
Për gazetarët kjo është një dispozitë me rëndësi të veçantë, pasi telefoni është një prej mjeteve kryesore për mbajtjen e shënimeve, komunikimin me redaksinë dhe raportimin në kohë reale.
Rregullorja përcakton gjithashtu se personat që hyjnë në ambientet e Gjykatës duhet të paraqiten me veshje të rregullt dhe dinjitoze.
Veshja tepër e zbuluar, sportive ose që përmban mesazhe fyese, kërcënuese, diskriminuese, politike apo propagandistike mund të bëhet shkak që personit t’i kërkohet ta përshtatë atë përpara hyrjes.
Vetë rregullorja argumenton se akreditimi nuk kufizon lirinë e medias dhe nuk është licencë për gazetarinë. Por çështja që mbetet për t’u parë është dallimi mes kufizimit formal të lirisë së medias dhe kufizimit praktik të kushteve në të cilat gazetari mund të punojë.
Një gazetar mund të ketë të drejtën të informojë publikun dhe të ndjekë një seancë publike, por nëse nuk ka vend në sallë, nëse nuk mund të përdorë pajisjet elektronike, nëse për filmim duhet të kërkojë autorizim 24 orë përpara ose nëse aksesi i medias kufizohet nga një procedurë e posaçme, mënyra konkrete e ushtrimit të profesionit ndryshon ndjeshëm.
Pikërisht për këtë arsye, zbatimi praktik i rregullores do të jetë po aq i rëndësishëm sa vetë teksti i saj.
Rregullorja e re vendos në qendër sigurinë e Gjykatës dhe pjesëmarrësve në procese, veçanërisht në një institucion që gjykon çështje të korrupsionit dhe krimit të organizuar.
Por GJKKO është gjithashtu një institucion publik ku zhvillohen procese me interes të lartë për shoqërinë. Për këtë arsye, balanca mes sigurisë, rendit dhe solemnitetit nga njëra anë dhe transparencës e aksesit të medias nga ana tjetër do të jetë testi kryesor i kësaj rregulloreje.
Pyetja që do të përcaktojë efektin real të saj nuk është vetëm nëse rregullat janë të nevojshme, por nëse ato do të zbatohen në mënyrë proporcionale, të njëjtë për të gjitha mediat dhe pa krijuar pengesa të panevojshme për informimin e publikut.
Rregullorja parashikon se ajo duhet të rishikohet të paktën një herë në dy vjet, si dhe pas ndryshimeve ligjore, organizative, teknologjike ose të sigurisë. Kjo lë të hapur mundësinë që edhe praktika e marrëdhënies me median të vlerësohet dhe të përmirësohet në funksion të transparencës dhe të drejtës së publikut për t’u informuar.
