Kafeja dhe efektet e saj janë hulumtuar shkencërisht për më shumë se 150 vjet. Opinionet rreth kësaj pije të preferuar kanë ndryshuar disa herë: dikur kafeja konsiderohej një ves i pashëndetshëm, një herë tjetër ishte e mirë për shëndetin. Tani, Shoqata Amerikane e Zemrës (AHA) e ka rivlerësuar situatën – veçanërisht kur bëhet fjalë për shëndetin e zemrës.
Kafeja dhe rreziku për zemrën dhe enët e gjakut
Sipas analizës së shoqatës, për shumicën e të rriturve të shëndetshëm, konsumi i moderuar i kafesë deri në 400 miligramë kafeinë nuk është vetëm i padëmshëm, por redukton madje rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe të enëve të gjakut.
Sipas llogaritjes së AHA-së, kjo korrespondon me tre deri në pesë filxhanë kafe të zezë me filtrim prej afërsisht 240 mililitrash. Por numri i filxhanëve është vetëm një vlerë e përafërt: Agjencia Evropiane e Sigurisë Ushqimore (EFSA) llogarit afërsisht 90 miligramë kafeinë për 200 mililitra kafe me filtrim dhe afërsisht 80 miligramë për 60 mililitra kafe ekspreso.
Një analizë e një baze të dhënash shëndetësore nga viti 2023 nga Britania e Madhe me pothuajse 450,000 njerëz arriti në rezultate të ngjashme. Edhe EFSA konsideron deri në 400 miligramë kafeinë në ditë si një sasi të sigurt për të rriturit e shëndetshëm.
Konsumi i kafesë tek gratë shtatzëna
Për gratë shtatzëna, EFSA këshillon një kufi më të ulët prej 200 miligramësh në ditë. Ndërsa për njerëzit me sëmundje të mëparshme, vlen sa vijon: sëmundjet, ilaçet dhe reagimet individuale ndaj kafeinës mund të kërkojnë vlerësim mjekësor.
Trupi mund të përshtatet me konsumin e kafesë
Kafeina mund të rrisë rrahjet e zemrës dhe presionin e gjakut në afat të shkurtër dhe të shkaktojë rrahje më të shpejtë të zemrë, apo shqetësim tek njerëzit që e konsumojnë shumë. Por hulumtimet afatgjata tregojnë një pamje të ndryshme, thotë Omar Hahad nga Qendra e Kardiologjisë e Mjekësisë Universitare në Mainz, Gjermani.
Ai shpjegon se trupi mund të përshtatet me konsumin e rregullt, kështu që edhe ato efekte afatshkurtra bëhen më të buta. Mesatarisht, kafeja ndoshta sjell edhe përfitime për zemrën dhe enët e gjakut, përmbledh ai.
Këtu është e rëndësishme: shumë të dhëna afatgjata vijnë nga studime vëzhguese. Ato gjithmonë mund të tregojnë vetëm lidhje, por kurrë marrëdhënien shkak-pasojë.
Prandaj Gregory Marcus, kreu i grupit të autorëve të raportit të AHA-së, paralajmëron se kafeja nuk duhet të kuptohet si një recetë për një jetë të gjatë dhe të shëndetshme të zemrës: nuk ka një rekomandim të vetëm për të gjithë, shpjegon ai.
“Mënyra se si përpunohet kafeja është shumë e ndryshme nga personi në person. Kjo është arsyeja pse duhet ta dëgjoni trupin tuaj: nëse e toleroni mirë një filxhan, nuk duhet ta detyroni veten të pini tre.”
Sipas udhëzimeve aktuale të SHBA-së, fibrilacioni atrial nuk është një arsye për të shmangur kafenë në përgjithësi, pasi sasitë e zakonshme të kafeinës nuk e rrisin rrezikun mesatarisht. Por ka të dhëna se kafeja mund të shtojë rrahjet e zemrës. Kjo është arsyeja pse kushdo që vëren çrregullime të ritmit të zemrës pas kafesë duhet të zvogëlojë konsumin e saj dhe të flasë me një mjek për këtë.
Një filxhan kafe në mëngjes
Edhe koha e konsumimit mund të luajë një rol tek shëndeti: Një studim i botuar në vitin 2025 që përfshinte më shumë se 40,000 të rritur amerikanë gjeti një lidhje me vdekshmëri më të ulët të përgjithshme dhe të sëmundjeve kardiovaskulare, veçanërisht midis njerëzve që pinin kafe në mëngjes.
Por nuk është vetëm kafeina në kafe që e bën pijen e zgjimit në mëngjes kaq interesante për hulumtime. “Kafeja është në të vërtetë një pije shumë komplekse”, thotë Hahad. Kafeja përmban qindra substanca, duke përfshirë substanca dytësore bimore, aroma, substanca pjekjeje dhe vajra kafeje. Kafeina ndoshta nuk është përgjegjëse vetëm për përfitimet shëndetësore të vëzhguara, sipas Hahad.
Rrezik më i ulët i diabetit
“Në shumë studime është vërejtur se njerëzit që pinë kafe rregullisht kanë një rrezik të vogël të zhvillimit të diabetit të tipit 2 – krahasuar me njerëzit që pinë kafe shumë rrallë ose aspak”, thotë Matthias Schulze nga Instituti Gjerman i Kërkimeve të Ushqyerjes Potsdam-Rehbrücke.
Kjo lidhje u vu re edhe me kafenë pa kafeinë – krahasuar me njerëzit që nuk pinin kafe, rreziku i diabetit me gjashtë filxhanë në ditë ishte statistikisht rreth 33 përqind më i ulët.
“Kjo do të thotë se ndoshta nuk është kafeina që vepron këtu, por komponentë të tjerë që janë të paktën po aq të rëndësishëm”, thotë Schulze. Acidet klorogjenike dhe substancat e tjera bimore po hetohen si një shpjegim i mundshëm për këtë efekt.
Mbetjet e pesticideve në kafe
Kohët e fundit, raportet për pesticidet në kafe kanë shkaktuar pasiguri. Jens Schubert nga Instituti Federal Gjerman për Vlerësimin e Rrezikut (BfR) shpjegon: “Vetëm zbulimi i agjentëve të caktuar mbrojtës të bimëve në kokrrën e kafesë nuk është i njëjtë me ‘është e rrezikshme’ ose ‘është toksike për konsumatorin’. Tek vlerësimet, rreziku që një substancë mund të paraqesë vërehet në varësi të sasisë së gëlltitur nga konsumatori.”
Bazuar në të dhënat e disponueshme, nuk ka rrezik të njohur për konsumatorët nga kafeja, thotë Schubert.
Rreth dy deri në tre përqind e mostrave të kafesë së papërpunuar të testuara tejkaluan kufijtë e vlerave, raportoi Schubert. Por edhe kjo nuk do të thotë automatikisht se produktet janë të dëmshme për shëndetin. Pavarësisht kësaj, si rregull, këto mallra tërhiqen nga qarkullimi.
Kafeja është kënaqësi, jo ilaç
Sipas hulumtimeve aktuale, për shumicën e të rriturve të shëndetshëm, nuk ka asgjë kundër konsumit të moderuar të kafesë me deri në 400 miligramë kafeinë në ditë.
Por nga kjo nuk mund të konkludohet se duhet të fillohet pirja e kafesë “në mënyrë parandaluese” në mënyrë që të qëndrohet i shëndetshëm për më gjatë. Hahad e shpreh kështu: “Për shumicën e njerëzve, kafeja është ndoshta kryesisht një mjet kënaqësie, jo një ilaç apo një shtesë dietike.”
Prandaj, kafeja mund të përshtatet mirë në një stil jetese të shëndetshëm, por nuk zëvendëson gjumin, një dietë të ekuilibruar dhe aktivitetin fizik./ DW
Në protestën e 80 kundër qeverisë, shqiptarët shprehet se janë të vendosur dhe se revolta do të vijojë deri në largimin e Ramës.
Në marshimin në kryeqytet, kanë vijuar me thirrjet “Rama në burg, Berisha në burg”. Ndërsa kanë kaluar pranë selisë së PD, kanë jehuar thirrjet “Opozitë e shitur”.
Protestuesit shprehen se revolta do të vijojë në ditën në vazhdim deri në largimin e Ramës dhe qeverisë së tij.
Rezoluta, e cila mban firmën e kryeparlamentarit Niko Peleshi, i ka shkuar SPAK dhe i kërkohet që brenda 23 gushtit të hartojë një plan veprimi për zbatimin e 32 rekomandimeve të vitit 2026. Kuvendi i thekson Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar që të rishikojë praktikën e masave të sigurimit personal, duke rritur përdorimin e masave alternative në përputhje me standardet europiane të të drejtave të njeriut.
“Kuvendi rekomandon për vitin 2026 analizimin çdo 4 muaj të kohëzgjatjes së paraburgimit dhe raportit të tij me dënimet përfundimtare, me qëllim evidentimin e rasteve kur koha e qëndrimit në paraburgim afrohet ose mbulon në mënyrë substanciale dënimin përfundimtar, si dhe marrjen e masave për shmangien e kësaj praktike”, theksohet në Rezolutën e Rekomandimeve të Kuvend-it për SPAK-un.
Më tej, vlerësohet e nevojshme reduktimi i stokut të çështjeve të mbartura dhe përmirësimi i dosjeve të dërguara për gjykim mbi të gjitha në lidhje me standardet e provueshmërisë.
Në dokument renditet me rëndësi edhe forcimi i kapaciteteve për hetime financiare dhe pasurore paralele. Kuvendi i rekomandon SPAK-ut rritjen e fokusit në konfiskimin e pasurive në çështjet e korrupsionit, veçanërisht në nivelet e larta të administratës publike, me qëllim që ndjekja penale të mos kufizohet vetëm në përgjegjësinë individuale, por të prodhojë edhe goditje reale të përfitimit ekonomik të paligjshëm.
“Kuvendi rekomandon për vitin 2026 zhvillimin e analizave periodike për efektivitetin e ndjekjes penale në çështjet ku përfshihen zyrtarë dhe ish-zyrtarë të lartë, përfshirë jo vetëm numrin e procedimeve dhe personave të dërguar në gjykatë, por edhe shkallën e konfiskimit të pasurive. Vijimin e konsolidimit të rezultateve në hetimin dhe ndjekjen penale të çështjeve të korrupsionit dhe krimit të organizuar, me synim rritjen e numrit të procedimeve që përfundojnë me vendime gjyqësore të formës së prerë, me fokus të posaçëm te korrupsioni i nivelit të lartë, pastrimi i parave, trafikimi i narkotikëve dhe veprat penale të kryera në kuadër të grupeve të strukturuara kriminale”, theksohet në Rezolutën e Rekomandimeve të Kuvend-it për SPAK-un.
Kuvendi sugjeron edhe përshpejtimin e rekrutimit të hetuesve financiarë e të BKH-së dhe të oficerëve të policisë gjyqësore, duke shpërndarë në mënyrë të balancuar ngarkesën e punës. Porosi i lihet edhe për thellimin e bashkëpunimit ndërkombëtar si dhe përparimin e Sistemit Elektronik të Menaxhimit të Çështjeve, për të forcuar transparencën me raportim statistikor në kohë reale.
Në listën e rekomandimeve, ndër të tjera Kuvendi udhëzon Strukturën e Posaçme kundër Korrupsionit që të analizojë në përputhje me rekomandimin e BE-së, nevojën për rishikim të rregullave dhe procedurave lidhur me procesin e emërimit të Drejtorit të Byrosë Kombëtare të Hetimit, për të qartësuar dhe garantuar procese të hapura, konkurruese dhe pa vonesa.
Gazetarja Shpresa Dine ka zbardhur emrat e personave të cilët kanë përfunduar në pranga në lidhje me vrasjen e turistit portugez, që u masakrua nga goditjet me thikë në Ksamil nga autori Sokrat Vata.
Bëhet fjalë për shtetasit :
Sokrat Lipan alias Sokrat Vata
Nuh Mahmutoglu, dhe Ezgi Perlak, të dy me shtetasi turke
Serxhi Selimi,
Ervis Bunci,
Ildi Cekani
Murat Zhabina
Miosid Matushaj
Luciano Seferi,
Romeo Shehu
Kristi Koshi
Si dhe u shpallën në kërkim shtetasit David Heurtevent dhe Bekim Bulica.
Sipas hetimeve të policisë, 20-vjeçari portugez u përfshi në një konflikt në orët e para të mëngjesit në Ksamil, ku më pas dyshohet se u godit disa herë me thikë nga Sokrat Vata. I riu humbi jetën si pasojë e plagëve të marra.
Hetimet kanë nxjerrë në pah edhe persona të tjerë që dyshohet se kanë qenë të përfshirë në konflikt, kanë ndihmuar autorin të largohej ose nuk kanë kallëzuar ngjarjen në polici.
Në lidhje me ngjarjen, policia ka ushtruar kontrolle dhe ka shoqëruar dhjetëra persona, ndërsa hetimet vijojnë për të dokumentuar rolin e secilit prej të arrestuarve dhe personave të shpallur në kërkim.
Ka dalë një detyrë e re për protestën në Tiranë. Përveçse duhet të kërkojë zgjedhje të ndershme, rregulla demokratike, institucione që funksionojnë, kontroll mbi pushtetin dhe një shtet normal, tani duhet të merret edhe me rendin në Ksamil. Mundësisht të caktojë nga dy protestues në çdo plazh, një tjetër në hyrje të lokaleve të natës dhe një grup rezervë për hotelet.
Këtë përfundim mund ta nxjerrësh fare lehtë nga disa shkrime të mbrojtesve te pushtetit për vrasjen e turistit portugez në Ksamil. Po të lexosh këto analiza, përgjegjësia mbërrin te protesta. Pyetja që bënte njëri sot ishte: pse nuk protestojnë për vrasjet, por për “ngordhjen e zogjve”.
Duhet të jesh shumë i cekët të mos kuptosh se protesta që kërkon ndryshimin e mënyrës së qeverisjes është edhe protestë kundër vrasjes së turistit portugez. Ajo nuk po kërkon vetëm ndryshimin e disa emrave në zyra. Po kërkon një shtet ku rregullat zbatohen, ku institucionet bëjnë punën e tyre dhe ku pushteti nuk kujtohet për sigurinë pasi ndodh ngjarja.
Protesta kërkon një shtet që duhet të dijë kush punon në sektorin e sigurisë, kush mban përgjegjësi për klientët e një lokali, kush merr licencë, kush kontrollohet, kush është i përshtatshëm për një punë të caktuar dhe kush jo. Duhet të kontrollojë bizneset, lokalet, hotelet dhe hapësirat publike. Duhet të pengojë që njerëzit e fortë, sidomos ata me lidhje politike, të bëjnë çfarë të duan në zonat turistike.
Jo shumë kohë më parë mori flakë një hotel në një nga zonat kryesore turistike të Vlorës. Edhe aty nuk mund t’u kërkohej protestuesve të kontrollonin fikëset e zjarrit, daljet e emergjencës, sistemet e alarmit dhe planet e evakuimit.
Kur një hotel funksionon, dikush duhet ta kishte kontrolluar. Kur një lokal merr licencë, dikush duhet ta ketë firmosur. Kur një aktivitet zhvillohet pranë mijëra turistëve, dikush duhet të garantojë standardet e sigurisë.
Përndryshe shteti reduktohet në një zyrë që jep leje dhe del në televizor pas fatkeqësisë.
Qeveritarët mbeten duke postuar video dhe foto nga natyra shqiptare, plazhet dhe duke numëruar turistët që hyjnë në territorin e Shqipërisë. Nuk di si ta shpjegosh se Qeveria nuk ka ndërtuar detin Adriatik dhe as Jonin. Nuk ka bërë Ksamilin, Dhërmiun, Vlorën, Plazhin e Gjeneralit apo malet e Shqipërisë. Ato kanë qenë aty. I kemi dhuratë nga Perëndia.
Merita e një qeverie nuk është se Shqipëria ka det të bukur. Nuk është meritë as të postosh video apo të reklamosh, qoftë edhe në mediat ndërkombëtare, se Shqipëria është e bukur. Nuk është meritë e qeverisë që njerëzit janë mikpritës dhe se ushqimet e Shqipërisë janë të shijshme.
Merita e saj fillon kur turisti mbërrin te ai det apo tek ai mal. A ka rrugë? A ka ujë? A ka kanalizime? A pastrohen mbeturinat? A kontrollohen ushqimet? A ka ambulancë? A funksionon policia? A respektohen standardet e hoteleve? A kontrollohen masat kundër zjarrit? A ka plane evakuimi? A janë plazhet publike apo janë ndarë sipas fuqisë së pronarit të lokalit më të afërt?
Këto janë punët e qeverisë.
Prandaj është pak komike që pas një vrasjeje të rëndë në Ksamil të përfundojmë duke kërkuar llogari nga protesta në Tiranë. Protesta nuk ka armë, komisariate, kamera sigurie, inspektorë, licenca dhe buxhet shteti. Protesta ka vetëm kërkesa politike.
Dhe një nga këto kërkesa është pikërisht krijimi i një shteti që të bëjë të gjitha ato që sot po kërkojmë t’i bëjnë protestuesit.
Nëse kërkon një shtet normal, kërkon edhe plazhe më të sigurta. Kërkon edhe lokale më të kontrolluara. Kërkon edhe më pak njerëz të paprekshëm nga ligji. Kërkon edhe inspektorë që kontrollojnë dhe jo vetëm firmosin. Kërkon polici që parandalon dhe jo vetëm mbërrin pasi ka ndodhur vrasja. Kërkon institucione që nuk dallojnë midis qytetarit të zakonshëm dhe biznesmenit me mik në pushtet.
Protesta për demokracinë nuk është e shkëputur nga siguria e jetës.
Është pikërisht pjesë e së njëjtës kërkesë.
Sa për krahasimet se Parisi, Berlini, Barcelona apo Napoli janë më të rrezikshëm, ato mund të jenë interesante për turistët që zgjedhin destinacionin e radhës. Por nuk ndryshojnë asgjë nga përgjegjësitë e shtetit shqiptar.
Nëse vidhet një turist në Barcelonë, nuk bëhet më e pranueshme të vritet një turist në Ksamil. Nëse ka krim në Berlin, nuk i ulet detyra policisë në Sarandë. Dhe nëse digjet një hotel në ndonjë vend tjetër europian, kjo nuk e përjashton administratën shqiptare nga detyrimi për të kontrolluar hotelin në Vlorë.
Por nga ato që lexoj nëpër rrjete sociale duket sikur detyra e protestës është patrullimi i plazheve, kontrolli i hoteleve, licencimi i lokaleve, inspektimi i kuzhinave, verifikimi i fikëseve të zjarrit dhe ruajtja e rendit pas mesnate. (Pastrimin e ka marrë përsipër me kohë, sepse një pjesë e aktivistëve që janë në protestë, i sheh edhe duke pastruar plehra dhe hedhurina në plazhe dhe vende publike.)
Qeveria, ndërkohë, mund të vazhdojë të promovojë detin. Ajo është puna më e vështirë. Duhet ruajtur koha me diell, këndi i ndriçimit dhe pozicioni i kamerës. Nuk është kollaj.
