19 Gusht 2026, 21:43
Shëndeti i grave përtej viteve riprodhuese po merr gjithnjë e më shumë vëmendje në politikat dhe analizat shëndetësore europiane. Një analizë e Organizatës Botërore të Shëndetësisë për rajonin europian tregon se gratë kalojnë më shumë vite me sëmundje kronike dhe paaftësi, ndërsa në disa raste problemet e tyre shëndetësore diagnostikohen më vonë ose dokumentohen më pak saktë.
Edhe të dhënat për Shqipërinë tregojnë një barrë të lartë të sëmundjeve kronike tek gratë. Sipas INSTAT, gjatë vitit 2025, sëmundjet e sistemit të qarkullimit të gjakut ishin shkaku kryesor i vdekjeve për të dyja gjinitë, por pesha e tyre ishte më e lartë te gratë. Ato përbënin 54.5% të të gjitha vdekjeve të grave, kundrejt 51.6% te burrat. Në total, sëmundjet e qarkullimit shkaktuan rreth 53% të vdekjeve në vend.
Një tjetër element që përkon me shqetësimin e ngritur nga OBSH lidhet me mënyrën se si regjistrohen shkaqet e vdekjes. Në Shqipëri, 20.9% e vdekjeve gjatë vitit 2025 u klasifikuan në grupin “simptoma, shenja dhe sëmundje jo mirë të përcaktuara”. Brenda këtij grupi, 72.9% lidhen me pleqërinë, ndërsa INSTAT evidenton se vdekjet e regjistruara për këtë shkak janë më të shpeshta te gratë sesa te burrat.
Në nivel europian, OBSH ngre të njëjtin shqetësim. Te gratë mbi 45 vjeç, shkaku i vdekjes ka rreth 14% më shumë gjasa sesa te burrat të regjistrohet në kategori të papërcaktuara, si insuficiencë kardiake, arrest kardiak, dobësi, demencë e paspecifikuar apo shkak i panjohur.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, një pjesë e kësaj diference lidhet me faktin se gratë jetojnë më gjatë dhe në moshë të avancuar mund të vuajnë njëkohësisht nga disa sëmundje. Por analiza evidenton edhe diagnoza më të vonuara, më pak ekzaminime dhe përfaqësim më të ulët të grave në kërkimet klinike, veçanërisht për sëmundjet kardiovaskulare.
OBSH kërkon që kujdesi për shëndetin e grave të mos përqendrohet vetëm te shtatzënia dhe vitet riprodhuese, por të shtrihet gjatë gjithë jetës, me më shumë vëmendje ndaj diagnostikimit të hershëm dhe sëmundjeve kronike.
19 Gusht 2026, 21:25
Shqipëria renditet ndër vendet ku punonjësit kanë një numër relativisht të lartë ditësh pushimi të paguar. Sipas një analize të publikuar nga Visual Capitalist, e cila përfshin rreth 185 shtete, në llogaritje janë marrë së bashku ditët e lejes vjetore të përcaktuara me ligj dhe festat zyrtare të paguara.
Në nivel global, punonjësit kanë mesatarisht 30 ditë pushimi të paguar në vit. Shqipëria qëndron mbi këtë nivel, me 34 ditë, duke u renditur ndër vendet me më shumë ditë pushimi në rajon.
Në Ballkan, pas Shqipërisë renditet Maqedonia e Veriut me 32 ditë, ndërsa Serbia ka 31 ditë. Bosnje dhe Hercegovina është në nivelin e mesatares globale, me 30 ditë, ndërsa Mali i Zi ka një total më të ulët, me 28 ditë pushimi të paguar.
Në krye të renditjes globale qëndron Irani me 53 ditë, ku numri i lartë i festave zyrtare kompenson pjesërisht numrin më të kufizuar të ditëve të lejes vjetore dhe javën tradicionale gjashtëditore të punës.
Edhe vendet e Lindjes së Mesme zënë pozicione të larta. Jemeni ka 45 ditë, Bahreini 44, Kuvajti 42 dhe Omani 39. Totali ndryshon nga një shtet në tjetrin, pasi disa ofrojnë më shumë ditë leje vjetore, ndërsa të tjerë kanë një numër më të madh festash zyrtare.
Në Evropë, shumica e vendeve qëndrojnë rreth ose mbi mesataren globale. Islanda ka 40 ditë, ndërsa Suedia, Portugalia dhe Sllovakia nga 35 ditë.
Në skajin tjetër të renditjes ndodhet Mikronezia me vetëm 9 ditë, ndërsa SHBA-ja ka 10 ditë, një total sa rreth një e treta e mesatares globale të këtij grupi të dhënash.
Megjithatë, analiza mat vetëm pushimet e garantuara me ligj dhe jo numrin real të ditëve të pushimit që marrin punonjësit. Në SHBA, për shembull, ligji federal nuk i detyron punëdhënësit privatë të ofrojnë pushime të paguara. Pavarësisht kësaj, në vitin 2025 rreth 80% e punonjësve të sektorit privat kishin akses në pushime të paguara, ndërsa 31% e atyre me të paktën një vit në të njëjtin vend pune morën 10 deri në 14 ditë pushim.
19 Gusht 2026, 21:02
Qytetarët që kanë marrë vendimin për kalimin në pronësi të shtëpive të vjetra të ndërtuara para vitit 1991, oborreve në përdorim apo trojeve funksionale, mund ta regjistrojnë atë përmes portalit e-Albania Agjencia Shtetërore e Kadastrës i ka dhënë në një përmbledhje të saj hapat që duhet të ndiqen për këtë process.
Sipas Kadastrës, përmes kësaj procedure qytetarët mund të pajisen me dokumentacionin e plotë të pronësisë për shtëpinë e tyre.
Për të nisur aplikimin, qytetari duhet fillimisht të hyjë në llogarinë e tij në portalin e-Albania.
Më pas duhet të zgjedhë shërbimin “Aplikim për regjistrimin e kalimit të pronësisë me anë të ligjit, me vendim të gjykatës, apo të një akti administrativ” dhe të klikojë opsionin “Përdor”.
Pas hapjes së shërbimit, aplikanti duhet të krijojë një aplikim të ri dhe të plotësojë fushat e nevojshme të kërkuara në portal.
Në vijim duhet të shtohet nënshërbimi “Regjistrim i kalimit të pronësisë me anë të aktit administrativ të lëshuar nga ASHK”.
Sipas njoftimit, pas zgjedhjes së këtij nënshërbimi, sistemi shton automatikisht edhe shërbimin për lëshimin e certifikatës së pronësisë, kopjen e kartelës së pasurisë së paluajtshme dhe kopjen e fragmentit të hartës kadastrale.
Pasi plotësohet aplikimi, qytetari duhet ta dërgojë atë, të shkarkojë mandatin dhe të kryejë pagesën.
Pagesa mund të realizohet online, pranë Postës Shqiptare ose në çdo bankë të nivelit të dytë.
Agjencia Shtetërore e Kadastrës u ka bërë të ditur qytetarëve se informacioni mbi dokumentacionin e nevojshëm gjatë aplikimit për shërbimet kadastrale mund të gjendet në faqen e saj të internetit, në rubrikën “Shërbime”.
19 Gusht 2026, 21:00
Taulant Pupa drejtuesi teknik i fabrikës së përpunimit të qumështit “Vita 2001 sh.p.k” është duke shqyrtuar mundësinë për aplikim për kredi nëpërmjet programit “Dyfisho Sipërmarrjen tende”. Arsyeja e financimit është për vijimin e investimeve të nisur për automatizimin e prodhimit për plotësimin e standardeve para anëtarësimit në BE. Fabrika bashkëpunon më shumë se 400 fermerë të zonës së Juglindjes.
Pupa thotë se arsyeja e aplikimit është interesi i leverdishëm, por edhe shkurtimit të burokracive nëpërmjet programit dhe mbulimit deri në 70% të principalit nëpërmjet Garancisë Sovrane.
Bizneset e vogla dhe të mesme, si edhe fermerët, kanë mundësi të aplikojnë për financim në kuadër të programit “Dyfisho Sipërmarrjen Tënde”, një skemë e qeverisë në partneritet me Bankën e Shqipërisë dhe me 11 bankat e nivelit të dytë.
Programi synon të mbështesë investimet për zgjerimin dhe modernizimin e aktivitetit, duke ofruar financim deri në 200 mln lekë apo rreth 2 mln euro për përfitues, normë interesi preferenciale orientuese 2–3% dhe Garanci Sovrane deri në 70% të principalit të kredisë. Afati maksimal për shlyerjen e kredisë është deri në 10 vjet.
Çfarë duhet të bëjë një biznes që dëshiron të aplikojë?
Hapi i parë është përgatitja e dokumentacionit. Biznesi duhet të ketë, ndër të tjera, NIPT-in, vërtetimin tatimor dhe një plan biznesi ku të përcaktohet qartë investimi që kërkohet të financohet.
Në rast se biznesi nuk ka një plan biznesi të përgatitur, programi parashikon edhe asistencë teknike të financuar nga shteti, përmes ekspertëve që ndihmojnë në hartimin e planit dhe përgatitjen e dokumentacionit të aplikimit.
Pas përgatitjes së dokumenteve, kërkesa dorëzohet pranë një prej bankave tregtare pjesëmarrëse në skemë. Biznesi mund të krahasojë ofertat e bankave të ndryshme, por kredia përfundimtare miratohet nga një bankë e vetme.
Pas aplikimit, Banka shqyrton dokumentacionin dhe vlerëson riskun e biznesit dhe projektit të investimit. Më pas, për pjesën që mbulohet nga skema, Agjencia e Menaxhimit të Garancive konfirmon mbulimin me garanci sovrane.
Sipas kushteve të programit, garancia sovrane mund të mbulojë deri në 70% të principalit, duke ulur ekspozimin e bankës ndaj riskut dhe duke krijuar mundësi për kushte më të favorshme financimi.
Për pjesën e pambuluar nga garancia, pra deri në 30%, banka mund të kërkojë kolateral, në varësi të vlerësimit të dosjes dhe kushteve të kredisë.
Sipas udhëzimit të Ministrisë së Ekonomisë, Kredia synon të financojë investime që sjellin rritje dhe zhvillim të aktivitetit, si:
blerje makinerish dhe pajisjesh;
modernizim të linjave të prodhimit;
investime në teknologji;
digjitalizim të biznesit, përfshirë ERP dhe sigurinë kibernetike;
standarde dhe certifikime për eksport, si ISO, HAÇP dhe CE;
investime në eficiencë energjetike dhe teknologji “green”;
investime në bujqësi dhe agro-përpunim;
investime në prodhim;
investime në turizëm dhe akomodim.
https://dyfisho.ekonomia.gov.al/sq
Ndërkohë, nuk financohen rifinancimi i kredive ekzistuese dhe kapitali qarkullues i thjeshtë, si blerja e lëndës së parë pa lidhje me një projekt investimi. Përjashtim mund të bëhet kur lënda e parë është pjesë integrale e një projekti teknologjik.
Skema është e hapur për sektorë të ndryshëm të ekonomisë, ndërsa prioritet u jepet aktiviteteve në bujqësi dhe agro-përpunim, prodhim, teknologji dhe software, turizëm dhe akomodim, tregti dhe logjistikë.
Sa është interesi dhe sa zgjat periudha e lehtësimit?
Norma e interesit është orientuese 2–3%, sipas kushteve të programit dhe financimit të miratuar. Programi parashikon gjithashtu një periudhë grace prej të paktën 12 muajsh nga disbursimi i kredisë, gjatë së cilës paguhet interesi dhe jo principali, sipas kushteve të përcaktuara për kredinë.
Pas dorëzimit të plotë të dokumentacionit, procesi i miratimit mund të zgjasë rreth 15–30 ditë pune, por afati konkret varet nga banka dhe nga kompleksiteti i dosjes.
Afati i aplikimit deri në nëntor 2027
Afati i aplikimit është deri më 20 nëntor 2027. Megjithatë, bizneset që janë të interesuara për financim këshillohen të përgatisin dokumentacionin dhe të aplikojnë sa më herët.
Në faqen e programit është vënë në dispozicion edhe një kalkulator kredie, për të llogaritur në mënyrë orientuese pagesën mujore në lekë, bazuar në shumën dhe kushtet e financimit.
P.sh për financim maksimal me vlerë 200 mln lekë me interes 3% dhe me Garanci Sovrane 70%, llogaritet që biznesi përfitues të paguajë një këst mujor me vlerë 1,931,215 lekë. Afati për shlyerjen e kredisë është llogaritur për aftin maksimal deri në 10 vite.
Qëllimi i financimit të kredisë është për modernizimin e prodhimit.
Totali i interesit që do të paguhet llogaritet në vlerën e 31,745,787 lekëve. Shuma e garantuar nga shteti llogaritet në vlerën e 140 mln lekëve.
Në praktikë, një biznes që dëshiron të përfitojë duhet të nisë me përgatitjen e dokumentacionit dhe një projekt të qartë investimi, të konsultohet me bankën pjesëmarrëse dhe të verifikojë nëse aktiviteti dhe investimi i propozuar plotësojnë kriteret e programit.
Vlera e fondit është 25 mld lekë apo rreth 250 mln euro, shumë kjo e përafërt me 1% të PBB-së së Shqipërisë për vitin 2024.
Ministria e Ekonomisë: Pyetje të Shpeshta dhe Informacione bazë rreth programit
Çfarë është Garancia Sovrane dhe si funksionon?
Shteti garanton një pjesë të principalit të kredisë (deri në 70%) ndaj bankës. Nëse biznesi nuk mund të shlyejë, shteti mbulon pjesën e garantuar. Kjo ul rrezikun e bankës dhe mundëson kushte më të favorshme kreditimi për NVM-të.
A duhet kolateral shtesë përveç garancisë sovrane
Banka ka të drejtë të kërkojë kolateral vetëm për pjesën prej 30% që nuk mbulohet nga garancia sovrane (shteti). Kjo mbasi është vlerësuar rreziku i dosjes se dorëzuar nga biznesi. Për pjesën prej 70% që garantohet nga garancia sovrane (shteti), banka nuk mund t’ju kërkojë asnjë kolateral. Vlera e kolateralit për pjesën tuaj (30%) është e kufizuar me ligj dhe nuk mund të kalojë tavanin maksimal të mbulimit. Për të mësuar cili është ky tavan dhe nëse do t’ju kërkohet sigurim shtesë, drejtojuni zyrtarit tuaj të kredisë.
Sa kohë zgjat procesi i aprovimit
Zakonisht 15–30 ditë pune pas dorëzimit të plotë të dokumentacionit. (Ky është një vlerësim orientues — konfirmoni afatin e saktë me bankën zgjedhur.)
A mund të aplikoj më shumë se në 1 bankë?
Po, bizneset mund të krahasojnë ofertat nga banka të ndryshme, por kredia finale miratohet nga një bankë e vetme. Vlera maksimale e mbuluar nga programi është deri në rreth 200 milionë lekë për aplikant.
Çfarë është grace period?
Periudha e grace-it (kur paguhet vetëm interesi, jo principali) është minimumi 12 muaj nga disbursimi i kredisë, sipas VKM-së. Kjo ju jep kohë të investoni pa barrë të menjëhershme shlyerjeje.
Çfarë investimesh nuk mbulohen?
Nuk mbulohen rifinancimi i kredive ekzistuese dhe kapitali qarkullues i thjeshtë (blerje lënde të parë pa lidhje me një investim). Përjashtim bën lënda e parë kur është pjesë integrale e një projekti teknologjik.
A ofrohet asistencë teknike falas?
Po — shteti financon me grant asistencë teknike nga ekspertë për hartimin e planit të biznesit dhe përgatitjen e dokumentacionit të aplikimit, që bizneset të kenë një propozim investimi të fortë përpara se ta paraqesin në bankë.
Deri kur mund të aplikoj?
Afati për aplikim sipas VKM-së është deri më 20 nëntor 2027. Rekomandohet të aplikoni sa më herët, pasi fondi total prej rreth 250 milionë eurosh shpërndahet me radhë.
